Woonvormen voor senioren - hoe wilt u op uw oude dag wonen?

Woningen seniorvriendelijk en drempelvrij verbouwen

Een voorwaarde voor een lang leven in de eigen woning is een drempelvrije verbouwing. Daarbij gaat het er vooral om gevarenbronnen te verwijderen en ruimte te creëren voor verzorgingswerkzaamheden of voor het gebruik van rolstoelen en loophulpmiddelen. Vooral de keuken en badkamer moeten sterk aan de veranderde behoeften worden aangepast, omdat daar het grootste risico op ongelukken in huis schuilt.

Hoe een seniorvriendelijke badkamer eruitziet, beschrijven we uitgebreid in ons blogartikel over dit onderwerp. U kunt het artikel lezen door hier te klikken.

Ook de toegangswegen naar de woning moeten soms worden aangepast. Trappen kunnen worden overbrugd door een traplift te installeren. Rolstoelgebruikers zijn aangewezen op hellingen en liften met voldoende afmetingen. Als de huidige woning niet drempelvrij kan worden aangepast, kan een verhuizing noodzakelijk zijn.

Om in geval van nood altijd hulp te kunnen inschakelen, is het aan te raden een personenalarm te installeren. Vooral alleenwonende gepensioneerden krijgen zo een heel stuk meer zekerheid. Meer over alarmsystemen kunt u hier op onze blog lezen.

Thuiszorg door familieleden

Nog altijd wordt een groot deel van de zorgbehoevende mensen in Duitsland thuis door naasten verzorgd. Hoe eenvoudig de thuiszorg verloopt, hangt natuurlijk af van factoren zoals een drempelvrije woning en de intensiteit van de benodigde zorg. In veel gevallen is er uiteindelijk geen 24-uurszorg nodig. Helpen met schoonmaken en boodschappen doen of af en toe helpen bij het aan- en uitkleden zou nog goed te doen moeten zijn.

Hoe hoger het zorgniveau, hoe groter ook de zorginspanning. Hier bestaat de mogelijkheid om zorggeld aan te vragen. Bovendien bieden zorgverzekeraars verschillende cursussen aan waarin naasten of vrijwilligers hun kennis en vaardigheden kunnen uitbreiden.

Thuiszorg - wat alle betrokkenen moeten weten

Thuiszorg door naasten biedt enkele voordelen. Zorgbehoevenden kunnen in een vertrouwde omgeving blijven - óf thuis wonen óf bij familie intrekken - en mensen om zich heen hebben die ze goed kennen. Thuiszorg kan ook goedkoper zijn dan opname in een verpleeghuis of het inschakelen van een thuiszorgdienst.

Toch mag niet worden vergeten dat deze beslissing voor alle betrokkenen grote ingrepen in hun leven met zich meebrengt. Ook de naasten die de zorg verlenen, moeten hun leven soms volledig omgooien. Dat geldt vooral wanneer 24-uurszorg nodig is.

Plan dit daarom tijdig met het gezin en houd er rekening mee dat de naasten die de zorg verlenen hun dagindeling sterk moeten veranderen. Soms moet er overdag en 's nachts worden verzorgd. Vooral wie naast de zorg nog een beroep uitoefent, zal nog maar weinig vrije tijd hebben. Spontane afspraken zijn, afhankelijk van de intensiteit van de benodigde zorg, nauwelijks nog mogelijk.

Wie naasten verzorgt, neemt daarmee een grote verantwoordelijkheid op zich. De psychologische gevolgen mogen niet worden onderschat. Wie bijvoorbeeld zijn of haar ouders verzorgt, komt plotseling in een volledig ongebruikelijke verhouding tot deze zo vertrouwde personen te staan. In geval van dementie of Alzheimer maken zij bovendien het langzame verval van de persoonlijkheid mee. Naast de psychische belasting is er ook een lichamelijke belasting wanneer bijvoorbeeld hulp nodig is bij het opstaan, wassen of naar het toilet gaan.

Denk dus goed na of je je lichamelijk en psychisch sterk en fit genoeg voelt om de intensieve verzorging van een naaste op je te nemen. Houd er rekening mee dat financiële ondersteuning via de zorgverzekeraars mogelijk is en dat thuiszorgdiensten een deel van het werk van je kunnen overnemen.

Anders kan het raadzaam zijn om voor een van de andere mogelijke woonvormen voor senioren te kiezen.

Het meer-generatiehuis

Dit sociale project grijpt in wezen terug op woonvormen die in de snelle wereld van vandaag steeds zeldzamer worden. Vroeger was het normaal dat meerdere generaties onder één dak samenwoonden.

Tegenwoordig wordt dit principe in diverse projecten opnieuw opgepakt. Meestal zijn het echter meerdere verschillende gezinnen en senioren van verschillende leeftijdsgroepen die daarbij samenkomen.

Gewoonlijk heeft iedere groep zijn eigen woonruimtes. Daarnaast zijn er gemeenschappelijke ruimtes die door alle bewoners van het meer-generatiehuis worden gebruikt. Het samenleven moet zo functioneren dat alle partijen elkaar naar vermogen en overeenkomstig hun behoeften ondersteunen.

Zo zouden werkenden boodschappen en inkopen voor gepensioneerden kunnen doen, terwijl die kunnen helpen met de opvang van kinderen en lichte huishoudelijke taken. De „ouderen" kunnen daarbij ook hun levenservaring doorgeven aan de jongere generatie.

Systemen waarbij hulpdiensten en gunsten tegen elkaar worden weggestreept, kunnen natuurlijk ook aanleiding geven tot ruzies. Het meergezinswoonhuis kan alleen een succes worden als de bewoners goed met elkaar overweg kunnen en evenveel geven als ze nemen.

Natuurlijk kunnen ook thuiszorgdiensten in de dagelijkse gang van zaken binnen deze woonvorm worden geïntegreerd om de bewoners extra te ondersteunen.

De seniorenwoongroep

Waarom zouden alleen jonge studenten in een woongroep samenwonen? De voordelen van een woongemeenschap kunnen ook op latere leeftijd waardevol zijn. Zo kan er niet alleen geld worden bespaard op elektriciteit en huur - de bewoners kunnen elkaar helpen en hun dagelijks leven samen vormgeven. Niemand raakt geïsoleerd en als er eens iets gebeurt, is er bijna altijd iemand die kan helpen of hulp kan inschakelen.

Een seniorenwoongroep is vaak rond een centrale gemeenschappelijke ruimte georganiseerd en biedt iedere bewoner een eigen kamer. Of een seniorenwoongroep werkt, hangt er sterk van af hoe goed de deelnemende partijen met elkaar overweg kunnen en zich samen kunnen organiseren.

Ook de lichamelijke en geestelijke fitheid van de bewoners heeft invloed op hoe gemakkelijk of inspannend het samenleven verloopt. Bij een grotere zorgbehoefte kunnen echter ook thuiszorgdiensten worden ingeschakeld om de woongroep te ondersteunen.

Er bestaan twee varianten van de senioren-WG: de WG onder eigen verantwoordelijkheid, waarin de bewoners overal zelf verantwoordelijk voor zijn, en de WG onder verantwoordelijkheid van een aanbieder, die door een dienstverlener wordt geëxploiteerd en door de overheid wordt gecontroleerd.

Thuiszorg met thuiszorgdiensten en dergelijke

Als familieleden of vrijwillige verzorgers de thuiszorg niet kunnen of willen overnemen, kunnen professionele thuiszorgdiensten worden ingeschakeld. Hun aanbod kan variëren van eenvoudige schoonmaakdiensten en boodschappen doen tot veeleisende verpleegkundige taken.

Een vaak afgenomen dienst is bijvoorbeeld Tafeltje-Dek-Je. Naarmate men ouder wordt, wordt boodschappen doen namelijk steeds moeilijker en worden de lasten die men nog kan dragen steeds lichter. Tafeltje-Dek-Je wordt aangeboden door welzijnsorganisaties zoals het Rode Kruis of Caritas. Klanten hoeven noch boodschappen te doen, noch zelf te koken of af te wassen.

De dienstverleners besparen u daarbij niet alleen de gang naar de winkel - ze kunnen ook zorgen voor een gezonde en evenwichtige voeding. Goede aanbieders zijn ingesteld op de meest uiteenlopende wensen van hun klanten.

Gewoonlijk wordt er één maaltijd per dag bezorgd. De bezorgdiensten leveren warme en koude maaltijden, diepvriesmaaltijden en indien nodig zelfs gepureerde maaltijden. Voedselintoleranties, allergieën of aandoeningen zoals diabetes worden uiteraard in aanmerking genomen.

Veel supermarkten bieden overigens ook de mogelijkheid om bestellingen te plaatsen en deze thuis te laten bezorgen. Koken moet u dan echter nog steeds zelf doen.

Huishoudelijke hulpen uit het buitenland voor 24-uursbegeleiding

Buitenlandse huishoudelijke hulpen worden vaak ingeschakeld als voordelige vorm van ondersteuning van ouderen. Meestal komen deze hulpen uit Oost-Europa. Het gaat hierbij echter niet echt om verpleegkundigen. In de eerste plaats doen de huishoudelijke hulpen boodschappen, maken ze schoon of koken ze. Hoogstens kunnen ze lichte zorgtaken overnemen. Het belangrijkste voordeel is dat de gepensioneerden niet meer alleen zijn.

Een vergelijkbare woonvorm voor senioren is het aanbieden van woonruimte in ruil voor zorg en hulp. In dit geval laten gepensioneerden jongere mensen (bijvoorbeeld studenten) bij zich wonen. De „onderhuurders" betalen daarbij niet contant, maar verdienen hun woonruimte als huishoudelijke hulp.

De ondersteuning kan variëren van eenvoudige boodschappen en schoonmaakwerkzaamheden tot eenvoudige zorgtaken - bijvoorbeeld hulp bij het aankleden. Uiteraard hebt u hier niet met professionals te maken. Iedereen is anders en vooraf is moeilijk te zeggen of het onderling klikt of hoe goed de hulpkrachten hun werk uitvoeren.

Begeleid wonen met aanpasbare begeleidingsdiensten

Begeleid wonen is een woonvorm die het wonen in een seniorvriendelijke woning kan combineren met de diensten van een thuiszorgorganisatie. Hoewel dergelijke woonvoorzieningen meestal met een thuiszorgorganisatie zijn verbonden, kunnen senioren er ook wonen zonder gebruik te maken van zorgdiensten.

Voor veel bewoners volstaat het om in een drempelloze woning te wonen en in geval van nood professionele hulp in de directe omgeving te weten. Dit wordt servicewonen genoemd. De zorgdiensten in begeleid wonen kunnen bovendien worden afgestemd op de behoeften van de bewoners.

Deeltijdse zorg - dagopvang en nachtopvang

Deeltijdse zorg is geschikt om mantelzorgers bij de zorg thuis te ontlasten. De zorgbehoevende persoon wordt daarbij slechts tijdelijk naar een zorginstelling overgebracht - bijvoorbeeld overdag of 's nachts. De rest van de tijd wonen zij thuis. Mantelzorgers krijgen daardoor waardevolle vrije tijd om te werken, boodschappen te doen of uit te rusten.

Sommige mensen hebben intensieve zorg- of therapiebehandelingen nodig - maar niet de klok rond. Voor hen kan tijdelijk gebruik van deeltijdse zorg eveneens worden aanbevolen. Dit hoeft ook geen permanente situatie te zijn. Als revalidatiemaatregelen na een operatie bijvoorbeeld succesvol zijn afgerond, kunnen de betrokkenen mogelijk weer volledig zelfstandig wonen.

Verzorgings- en bejaardentehuizen

Verzorgings- en bejaardentehuizen zijn gespecialiseerde instellingen die 24 uur per dag begeleiding en intensieve zorg kunnen bieden. Als intensieve zorg nodig is die geen familielid kan verlenen, of als geen van de hier gepresenteerde woonvormen mogelijk is, blijft er op latere leeftijd vaak geen alternatief voor een tehuis. Er zijn veel verschillende aanbieders van verzorgingstehuizen, die uiteenlopende mogelijkheden voor begeleiding en zorg bieden.

In principe is het raadzaam om aanbieders te vergelijken, verschillende instellingen te bezoeken en een goed beeld te krijgen van het totale pakket voordat u voor een bejaardentehuis of verpleeghuis kiest. Naast het aanbod zelf kan ook de locatie (bijvoorbeeld in de stad of op het platteland) of de afstand tot de vroegere woonplaats een rol spelen (hoe ver weg wonen de kinderen en kleinkinderen?).

Natuurlijk kan het leven in een bejaardentehuis niet meer zo onafhankelijk worden ingericht als vroeger thuis. De dag- en nachtritmes en de maaltijden zijn afgestemd op het ritme van het zorgpersoneel. Om alle bewoners de best mogelijke zorg te bieden, gaat efficiëntie vóór individuele voorkeuren. Personen die intensieve zorg nodig hebben of dementie hebben, hebben desondanks veel baat bij deze woonvorm.

Want naast professionele zorg is ook medische hulp altijd dichtbij en worden er voor de dagelijkse invulling verschillende amusementsprogramma's aangeboden. Daarbij komt de factor gezelligheid. Weer meer tijd doorbrengen met leeftijdsgenoten en zelfs nieuwe vrienden kunnen maken, heeft al menig senior in het bejaardentehuis weer doen opbloeien.

Overigens bestaat ook de mogelijkheid om in het buitenland in een bejaardentehuis verzorgd te worden. Deze zijn bijna altijd aanzienlijk goedkoper dan Duitse verpleeghuizen, waar u rekening moet houden met minstens 2.500 tot 3.000 euro per maand. Bejaardentehuizen in Polen en andere Oost-Europese landen kosten soms maar een derde van dit bedrag. Ook qua kwaliteit kunnen deze instellingen zeker concurreren met Duitse tehuizen.

Dankzij de zorgtoeslag, die de staat ook bij verblijf in een ander EU-land blijft uitbetalen, zijn zulke lage prijzen voor Duitse gepensioneerden mogelijk. De zorgverzekeringen vergoeden in dat geval echter geen zorg in natura meer. Daarbij komt de afstand tot de familie, die mogelijk voor elk bezoek een lange reis moet maken.

De seniorenresidentie

Wie waarde hecht aan luxe accommodatie en zich die kan veroorloven, kan ook naar een seniorenresidentie verhuizen. Deze combineren de zorg- en begeleidingsmogelijkheden van een verpleeghuis met het comfort van een goed hotel. Er zijn meer vrijetijdsmogelijkheden en service - het begeleidingsteam kan beter inspelen op individuele behoeften. Toch is de seniorenresidentie duidelijk de duurste van alle mogelijke woonvormen op latere leeftijd.