Medische drinkvoeding is een gemakkelijk door te slikken en licht verteerbaar voedingsmiddel met een vloeibare of stroperige consistentie. Verschillende voedingsstoffen, zoals eiwitten, koolhydraten, vetten en vitaminen, vormen de bestanddelen van medische drinkvoeding. Deze wordt bijvoorbeeld toegediend voor dieetbehandeling bij een verhoogde behoefte aan voedingsstoffen of aan patiënten met slikproblemen.
Drinkvoeding wordt ook astronautenvoeding genoemd, omdat deze haar oorsprong vindt in de ruimtevaartprogramma's van de jaren 60. Onder de extreme omstandigheden en inspanningen van gewichtloosheid hebben astronauten calorierijke voeding nodig die snel en eenvoudig kan worden genuttigd om in hun energiebehoefte te voorzien.
Medische drinkvoeding kan zelfs dienen als enige voedingsbron als helemaal geen vast voedsel kan worden ingenomen. In dit artikel leggen we uit wat drinkvoeding is en geven we informatie over voeding op latere leeftijd. Daarnaast bespreken we enkele calorierijke voedingssupplementen en medische drinkvoedingen. Klik eenvoudig op de regel om naar het gewenste gedeelte te gaan.
- Wat is medische drinkvoeding?
- De voordelen van drinkvoeding in één oogopslag
- Wanneer medische drinkvoeding kan helpen
- Veelvoorkomende oorzaken van ondervoeding op latere leeftijd
- Drinkvoeding voor het uitgebalanceerde dieet
- Varianten van medische drinkvoeding
- Drinkhulpmiddelen voor het gemakkelijker innemen van vloeibare voeding
Drinkvoeding tegen ondervoeding op latere leeftijd
Wat is medische drinkvoeding?
Medische drinkvoeding - of vloeibare voeding - wordt gebruiksklaar en in porties verpakt in flessen of blikjes. Een portie medische drinkvoeding vervangt doorgaans een volledige maaltijd, omdat deze alle benodigde voedingsstoffen bevat. Vaak zijn bepaalde bestanddelen - zoals eiwitten of vezels - in verhouding rijkelijker aanwezig om in de verhoogde behoefte eraan te voorzien of tekorten tegen te gaan.
Zo verandert bijvoorbeeld de stofwisseling naarmate men ouder wordt. Het lichaam verbruikt per dag minder energie. Natuurlijk hangt dit ook af van de mate van lichamelijke activiteit. Bij normale „alledaagse activiteiten" verbruikt het lichaam van oudere mensen tot 300 calorieën minder dan op jongere leeftijd. Deze ontwikkeling verloopt geleidelijk en begint niet plotseling op een bepaalde leeftijd.
Daarom kan het raadzaam zijn om vanaf de leeftijd van 60 tot 70 jaar de juiste toevoer van voedingsstoffen medisch te laten controleren. Senioren hebben weliswaar minder calorieën nodig, maar moeten er des te meer op letten dat ze voldoende belangrijke voedingsstoffen binnenkrijgen. Dit kan door het volgen van een professioneel opgesteld voedingsplan of door het innemen van vloeibare voeding.
Met het ouder worden treden soms ook problemen met eten en drinken op – slikproblemen komen bijvoorbeeld relatief vaak voor bij mensen ouder dan 50 jaar.
Soms ontwikkelen zich ook intoleranties voor bepaalde voedingsmiddelen of additieven. Misselijkheid, diarree of een opgeblazen gevoel na het eten van bepaalde voedingsmiddelen zijn bijvoorbeeld aanwijzingen voor een fructose- of lactose-intolerantie.
Of het nu door ziekte komt of het gevolg is van een hoge leeftijd – ook een afname van de smaakbeleving of het uitblijven van honger en dorst kan een goede voedselinname op latere leeftijd bemoeilijken.
Juist in de zorg biedt medische vloeibare voeding enorme voordelen, omdat ze alle benodigde voedingsstoffen in één keer bevat en niet extra hoeft te worden bereid. Alleen producten in poedervorm moeten eventueel met water worden aangemaakt, wat ook heel snel gaat. Patiënten kunnen de drinkvoeding veel gemakkelijker gebruiken, waarbij hulpmiddelen zoals tuitbekers een goede aanvulling kunnen zijn.
Vooral bij patiënten met dementie of een verstandelijke beperking kan het erg moeilijk zijn om met vaste voeding in de voedingsbehoefte te voorzien. Vloeibare voeding maakt het voor verzorgers en patiënten gemakkelijker en kan ingrijpende maatregelen overbodig maken. In veel gevallen biedt ze zelfs een milder en eenvoudiger alternatief voor sondevoeding.
Heeft u last van onbedoeld gewichtsverlies?
Drinkvoeding wordt niet alleen in ziekenhuizen of verpleeghuizen toegediend. Ze kan ook „in het dagelijks leven" worden gebruikt, bijvoorbeeld om ondervoeding of slikproblemen tegen te gaan. Een arts moet bepalen of en hoe drinkvoeding moet worden ingenomen. Laat u daarom medisch adviseren als u of een familielid ondergewicht of ondervoeding heeft.
Een specialist kan u vertellen of en welke drinkvoeding zinvol is en u laten zien hoe u deze moet innemen. Bovendien kunt u medische drinkvoeding op recept voorgeschreven krijgen. De kosten kunnen dan ook door de zorgverzekeraar worden vergoed.
Voordelen van drinkvoeding in één oogopslag:
- Ze biedt een optimale verhouding van voedingsstoffen, met de ideale balans tussen eiwitten, vetten, koolhydraten, mineralen en vitaminen.
- Afhankelijk van de samenstelling kan vloeibare voeding volledig in de voedingsbehoefte voorzien of zelfs tekorten aanvullen.
- Afhankelijk van de samenstelling is ze geschikt als speciale voeding bij bepaalde ziekten - bijvoorbeeld bij diabetes.
- Medische drinkvoeding is ongeopend lang houdbaar en is op enkele uitzonderingen na (met een minimale bereidingstijd) gebruiksklaar verpakt.
- Ze is licht verteerbaar en kan bij slikproblemen gemakkelijker dan vast voedsel worden ingenomen.
- Behalve een beker voor de vloeibare voeding zijn er voor het gebruik geen hulpmiddelen zoals bestek nodig.
Medische drinkvoeding biedt voordelen in de ouderen- en ziekenzorg
Wanneer medische drinkvoeding kan helpen
Ondervoeding is een verraderlijke bedreiging, want in tegenstelling tot overgewicht wordt ze vaak pas laat opgemerkt. Veel mensen zijn in eerste instantie misschien zelfs blij dat ze wat kilo's zijn afgevallen. Juist op latere leeftijd of bij bepaalde ziekten is het echter belangrijk om een bepaald basisgewicht te behouden.
Onbedoeld gewichtsverlies kan een teken zijn van ernstigere klachten. Medische drinkvoeding met veel calorieën helpt om het gewicht op peil te houden en de benodigde voedingsstoffen toe te dienen. De oorzaken van de ondervoeding moeten dringend medisch worden onderzocht.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee typen ondervoeding:
- Kwantitatieve ondervoeding: er worden niet voldoende calorieën opgenomen. Daardoor ontstaat een tekort aan talrijke voedingsstoffen, wat al snel merkbaar wordt door onbedoeld gewichtsverlies.
- Kwalitatieve ondervoeding: deze vorm is moeilijker te herkennen, omdat ze meestal niet gepaard gaat met merkbaar gewichtsverlies en de symptomen geleidelijk ontstaan. Deze vorm van ondervoeding ontstaat wanneer bepaalde voedingsstoffen onvoldoende worden opgenomen. Voorbeelden zijn een vitaminetekort of eiwittekort. Naast een onevenwichtige voeding kunnen ook bepaalde ziekten een tekort aan specifieke voedingsstoffen veroorzaken.
Slikproblemen komen op latere leeftijd vaker voor
Veelvoorkomende oorzaken van ondervoeding op latere leeftijd:
Slikproblemen of moeilijkheden met kauwen kunnen ertoe leiden dat betrokkenen nauwelijks nog eten en drinken en in totaal te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen.
Als er te weinig vocht wordt opgenomen, droogt een ouder lichaam bijzonder snel uit. Als slikken moeilijk of pijnlijk is, gaat ook het plezier in eten verloren. In ernstige gevallen kan zelfs een gevoel van verstikking ontstaan of kan een hapje „in het verkeerde keelgat" terechtkomen.
Slikstoornissen (dysfagie) komen relatief vaak voor op oudere leeftijd, maar kunnen ook ontstaan als gevolg van ziekten of letsel aan de slokdarm. Meestal zijn slikklachten het gevolg van aandoeningen of stoornissen van het zenuwstelsel.
Deze zijn vaak het gevolg van beroertes, dementie, Parkinson of multiple sclerose. Daarnaast kunnen ernstig hoofdletsel (schedel-hersenletsel) blijvende schade zoals dysfagie veroorzaken.
Afhankelijk van de ernst van de klachten kan medische drinkvoeding in verschillende consistenties worden gekozen. Deze variëren van een bijna vloeibare, stroperige consistentie tot een substantie die aan pudding doet denken.
Hoe vloeibaarder, hoe gemakkelijker de voeding kan worden doorgeslikt. Natuurlijk spelen ook persoonlijke voorkeuren een rol bij het kiezen van het geschikte product.
Kanker die het lichaam uitput, kan eveneens tot ongewenst gewichtsverlies leiden. Tumoren in het halsgebied veroorzaken vaak ook slikstoornissen. Ze vormen een fysieke barrière wanneer hun groei de slokdarm vernauwt.
Andere ziekten die zich door gewichtsverlies kenbaar maken, zijn bijvoorbeeld diabetes mellitus, de ziekte van Crohn, anorexia en aandoeningen van de longen of de alvleesklier. Aandoeningen zoals diabetes maken een specifiek dieet noodzakelijk - drinkvoeding voor diabetici is hierbij een betrouwbare en hoogwaardige oplossing.
Vooral bij stofwisselingsziekten is het echter belangrijk dat de exacte samenstelling van de voeding door artsen of voedingsdeskundigen wordt bepaald..
Dementie of Alzheimer leidt er vaak toe dat betrokkenen niet zelfstandig of niet meer voldoende voedsel tot zich nemen. Ze verliezen de nodige cognitieve en motorische vaardigheden of vergeten simpelweg te eten.
Medische drinkvoeding bevat hoogwaardige voedingsstoffen
Drinkvoeding voor het uitgebalanceerde dieet
Het uitgebalanceerde dieet heeft niets met afvallen te maken - eerder het tegenovergestelde is bedoeld. Het gaat hierbij om voedingsplannen en het gebruik van bepaalde voedingsmiddelen om de voedingsstoffenhuishouding in evenwicht te houden of na ongewenst gewichtsverlies weer in balans te brengen. Meestal wordt hierbij medische drinkvoeding gebruikt.
Bij een aanvullend gebalanceerd dieet wordt gewone voeding samen met drinkvoeding geconsumeerd. Het volledig gebalanceerde dieet wordt volledig met medische voedingsmiddelen uitgevoerd. De zogenaamde astronautenvoeding dekt hierbij de volledige voedingsbehoefte.
Varianten van medische drinkvoeding
Er bestaan verschillende varianten van drinkvoeding die zijn samengesteld voor uiteenlopende medische behoeften. Meestal kan ook uit verschillende smaken worden gekozen. Medische drinkvoeding is doorgaans glutenvrij en lactosearm.
Zo bestaan er calorierijke "Energy-Drinks" die geschikt zijn als volledige, volwaardige voeding. De drinkvoeding Resource® Energy van Nestlé Health Science bevat bijvoorbeeld 151 kcal per 1000 ml en een hoog gehalte aan koolhydraten (21 gram), eiwit (5,6 gram) en vet (5,0 gram), bij slechts 0,5 gram vezels per 1000 ml. Deze vloeibare voeding is verkrijgbaar in fruitige smaken of met de smaak van vanille, chocolade of koffie.
Als een eiwittekort moet worden aangevuld, is medische drinkvoeding zoals de Resource® Protein Drink geschikt. Deze is verrijkt met 9,4 gram eiwit per 1000 ml. Het product bevat bovendien 14 gram koolhydraten per 1000 ml en is volledig vezelvrij. Naast verschijnselen van ondervoeding kan bijvoorbeeld ook een verstoorde wondgenezing zorgen voor een verhoogde eiwitbehoefte.
Met zijn kruidige, bijzonder smakelijke samenstelling moet de drinkvoeding Resource® Soup ook bij gebrek aan eetlust aanzetten tot eten.
Sommige drinkvoeding bevat extra veel vezels met een prebiotische werking, zoals Resource® 2.0 Fibre. Dit calorierijke voedingsmiddel bevat 2,5 gram vezels per 100 ml.
Resource® Dessert Complete heeft een eerder romige consistentie en kan als smakelijk, calorierijk en eiwitrijk dessert ook dienen als volledige voeding.
Drinkhulpmiddelen vergemakkelijken het innemen van medische drinkvoeding
Drinkhulpmiddelen voor het gemakkelijker innemen van vloeibare voeding
Drinkhulpmiddelen kunnen mensen die beperkt zijn in hun beweging of last hebben van slikproblemen helpen bij het innemen van drinkvoeding. Tuitbekers of tuitkopjes zijn hiervoor bijzonder geschikt. Producten zoals de tuitbekers van Dr. Junghans kunnen bovendien met stoom worden gesteriliseerd en zijn ook geschikt voor gebruik in ziekenhuizen of verpleeghuizen.
